12. Sınıf Bilgi Felsefesi Testi Çöz

Bilgi felsefesi; bilginin ne olduğunu, bilginin nasıl elde edildiğini, doğru bilginin mümkün olup olmadığını ve bilginin sınırlarını incelemektedir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi bilgi felsefesinin temel sorularından biri olarak kabul edilmektedir?

Bir düşünür, insan aklının her konuda kesin bilgiye ulaşamayacağını savunmaktadır. Ona göre duyular insanı yanıltabilmekte, akıl ise her zaman güvenilir sonuçlara ulaştıramamaktadır.

Bu düşünürün aşağıdaki yaklaşımlardan hangisine yakın olduğu söylenebilir?

Bilgi felsefesinde özne, bilen varlık olarak tanımlanmaktadır. Nesne ise bilginin konusu olan varlığı ifade etmektedir. Bilgi, özne ile nesne arasında kurulan ilişki sonucunda ortaya çıkmaktadır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi bilgi sürecindeki “özne”ye örnek oluşturmaktadır?

Bir öğrencinin “Güneş doğudan doğmaktadır.” yargısı, dış dünyadaki olguyla uyuştuğu için doğru kabul edilmektedir.

Bu örnek, doğru bilginin ölçütlerinden hangisiyle ilgilidir?

Bir düşünce sisteminde ileri sürülen yargıların birbirleriyle çelişmemesi, doğru bilginin ölçütlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Bu açıklama aşağıdaki doğruluk ölçütlerinden hangisine karşılık gelmektedir?

Rasyonalizme göre doğru bilginin temel kaynağı akıldır. İnsan, akıl yoluyla genel ve zorunlu doğrulara ulaşabilmektedir. Matematiksel bilgiler bu anlayışa örnek olarak gösterilmektedir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi rasyonalizmin temel görüşüne uygun düşmektedir?

Empirizme göre insan zihni doğuştan bilgiyle dolu değildir. Bilgiler, duyular ve deneyimler aracılığıyla sonradan kazanılmaktadır.

Bu görüşü savunan bir düşünür aşağıdakilerden hangisini ileri sürebilir?

Kant’a göre bilgi ne yalnızca deneyden ne de yalnızca akıldan kaynaklanmaktadır. Deney, bilgi için gerekli malzemeyi sağlamakta; akıl ise bu malzemeyi düzenleyerek bilgi hâline getirmektedir.

Bu görüş aşağıdaki bilgi anlayışlarından hangisiyle ilişkilendirilmektedir?

Pragmatizme göre bir bilginin doğruluğu, onun yaşamda işe yaramasına ve pratik sonuçlar doğurmasına bağlı görülmektedir.

Buna göre pragmatist bir anlayış aşağıdakilerden hangisini savunmaktadır?

Bir kişi, “Bir bilgi açık, seçik ve kuşkuya yer bırakmayacak biçimde kavranıyorsa doğrudur.” görüşünü savunmaktadır.

Bu kişi, doğru bilginin ölçütü olarak aşağıdakilerden hangisini benimsemektedir?

Dogmatizme göre insan, doğru ve kesin bilgiye ulaşabilmektedir. Bu anlayış, bilginin mümkün olduğunu kabul etmektedir.

Buna göre dogmatizm aşağıdaki sorulardan hangisine olumlu cevap vermektedir?

Bir konuda uzmanların ve toplumun büyük çoğunluğunun ortak görüşe varması, bazı yaklaşımlara göre o bilginin doğru kabul edilmesinde etkili olmaktadır.

Bu görüş, doğru bilginin hangi ölçütüyle ilgilidir?

Entüisyonizme göre akıl ve duyular, varlığın özünü kavramada yetersiz kalabilmektedir. İnsan, bazı gerçeklere doğrudan sezgi yoluyla ulaşabilmektedir.

Bu açıklamada bilgiye ulaşmada aşağıdakilerden hangisi vurgulanmaktadır?

Pozitivizme göre bilimsel bilgi, gözlem ve deneye dayanan olgusal bilgi olarak kabul edilmektedir. Metafizik açıklamalar ise bilimsel bilginin alanı dışında değerlendirilmektedir.

Buna göre pozitivist anlayış aşağıdakilerden hangisini bilgi için temel kabul etmektedir?

“İnsan zihni başlangıçta boş bir levha gibidir. Deneyimler zamanla bu levhayı doldurmaktadır.” görüşünü savunan bir filozof bulunmaktadır.

Bu filozofun aşağıdaki yaklaşımlardan hangisini benimsediği söylenebilir?

Bilginin doğruluğunu “nesneye uygunluk” olarak gören anlayışa göre bir yargı, dış dünyadaki gerçeklikle örtüşüyorsa doğru kabul edilmektedir.

Aşağıdakilerden hangisi bu anlayışa uygun bir örnek oluşturmaktadır?

Bir felsefi yaklaşıma göre insan, doğru bilgiye ulaşmadan önce aklın sınırlarını araştırmalıdır. Çünkü bilginin kaynağı kadar, insan zihninin neyi ne kadar bilebileceği de önem taşımaktadır.

Bu yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Bir öğrenci, “Bir düşünce günlük yaşamda sorunlarımızı çözüyorsa doğru kabul edilmelidir.” görüşünü ileri sürmektedir.

Bu öğrencinin görüşü aşağıdaki yaklaşımlardan hangisine daha yakındır?

Bilgi felsefesinde gerçeklik ve doğruluk farklı kavramlar olarak ele alınmaktadır. Gerçeklik, zihinden bağımsız olarak var olanı; doğruluk ise yargının gerçeklikle uyuşmasını ifade etmektedir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğruluğa örnek oluşturmaktadır?

Bilgi felsefesinde bazı düşünürler, duyuların değişken ve yanıltıcı olabileceğini belirtmektedir. Bu düşünürlere göre kesin bilgi, akıl yoluyla elde edilmektedir. Matematik ve mantık gibi alanlardaki zorunlu doğrular bu anlayışa örnek gösterilmektedir.

Bu parçada aşağıdaki bilgi anlayışlarından hangisi açıklanmaktadır?