5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı Açık Uçlu Sorular
Gökyüzündeki Komşularımız ve Biz ünitesine yönelik Güneş, Ay, hareketler, Ay’ın evreleri ve bilimsel model becerilerini ölçen 10 özgün açık uçlu çalışma.
10 Özgün SoruGökyüzündeki Komşularımız ve BizÖrnek Cevaplı5. Sınıf
Nasıl kullanmalısın? Soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla. Gerekçe isteniyorsa yalnız sonucu yazmakla yetinme. Cevabını tamamladıktan sonra “Örnek Cevabı Göster” bölümünü açarak kontrol et. Bu çalışma gerçek yazılıdaki kesin soru sayısını göstermez.
1FB.5.1.1
Bir öğrenci, Güneş’in farklı günlerde çekilmiş görüntülerinde Güneş lekelerinin konumlarının değiştiğini fark etmiştir. Bu gözlem Güneş’in hangi hareketine kanıt olabilir? Açıklayınız.
Örnek Cevabı Göster
Gözlem, Güneş’in kendi ekseni etrafında döndüğüne kanıt olabilir. Güneş döndükçe yüzeyindeki lekelerin gözlemciye göre konumları zamanla değişir.
2FB.5.1.4
Güneş, Dünya ve Ay’ı üç farklı büyüklükte küreyle modelleyeceksiniz. Küreleri en büyükten en küçüğe hangi gök cisimleriyle eşleştirirsiniz? Nedenini yazınız.
Örnek Cevabı Göster
En büyük küre Güneş’i, orta küre Dünya’yı, en küçük küre Ay’ı temsil etmelidir. Hacimsel büyüklük sıralaması Güneş > Dünya > Ay şeklindedir.
3FB.5.1.2
Ay’ın yüzeyinde çok sayıda krater bulunmasına rağmen Dünya’dakine benzer yağmur ve rüzgâr olayları görülmez. Bu durumu Ay’ın atmosferiyle ilişkilendirerek açıklayınız.
Örnek Cevabı Göster
Ay’ın atmosferi yok denecek kadar incedir. Bu nedenle Dünya’dakine benzer rüzgâr ve yağış olayları görülmez. Kraterlerin önemli bir bölümü gök taşlarının Ay yüzeyine çarpmasıyla oluşmuştur.
4FB.5.1.2
Ay hem kendi ekseni etrafında döndüğü hem de Dünya çevresinde dolandığı hâlde Dünya’dan neden sürekli aynı yüzü görülür?
Örnek Cevabı Göster
Ay’ın kendi ekseni etrafındaki bir tam dönüş süresi ile Dünya çevresindeki bir tam dolanma süresi yaklaşık olarak aynıdır. Bu nedenle Dünya’ya sürekli aynı yüzünü gösterir.
5FB.5.1.3
Yeni ay ile dolunay evrelerini Dünya’dan görünüşleri bakımından karşılaştırınız.
Örnek Cevabı Göster
Yeni ay evresinde Ay’ın Dünya’ya bakan yüzü karanlık görünür veya Ay fark edilemez. Dolunayda ise Dünya’ya bakan yüzünün tamamına yakını aydınlık görünür.
6FB.5.1.3
“Ay’ın evreleri oluşurken Ay’ın gerçek şekli değişir.” ifadesindeki bilimsel hatayı belirleyip doğru açıklamayı yazınız.
Örnek Cevabı Göster
Ay’ın gerçek şekli değişmez. Ay Dünya çevresinde dolandıkça Güneş tarafından aydınlatılan kısmının Dünya’dan görülen bölümü değişir ve farklı evreler gözlenir.
7FB.5.1.3
Ay’ın ana evrelerini oluşum sırasına göre yazınız.
Örnek Cevabı Göster
Yeni ay → İlk dördün → Dolunay → Son dördün.
8FB.5.1.4
Bir modelde Güneş en büyük, Dünya orta, Ay en küçük küreyle gösterilmiş; Dünya Güneş çevresinde, Ay Dünya çevresinde hareket ettirilmiş ancak Ay kendi ekseni etrafında döndürülmemiştir. Modelde doğru gösterilen iki özelliği ve eksik olan özelliği yazınız.
Örnek Cevabı Göster
Büyüklük sıralaması ve belirtilen dolanma hareketleri doğrudur. Eksik özellik Ay’ın kendi ekseni etrafındaki dönme hareketidir.
9FB.5.1.2
“Ay geceleri parlak göründüğü için kendi ışığını üretir.” diyen bir öğrencinin hatasını açıklayınız.
Örnek Cevabı Göster
Ay kendi ışığını üretmez. Güneş’ten aldığı ışığı yansıttığı için Dünya’dan parlak görünür.
10FB.5.1.3 / FB.5.1.4
Bir lamba, bir top ve gözlemci kullanılarak Ay’ın evreleri modellenmek isteniyor. Lamba, top ve gözlemcinin neyi temsil ettiğini ve modelin nasıl çalışacağını açıklayınız.
Örnek Cevabı Göster
Lamba Güneş’i, top Ay’ı, gözlemci Dünya’daki kişiyi temsil eder. Top gözlemcinin çevresinde farklı konumlara getirildikçe lambanın aydınlattığı kısmın gözlemciden görülen miktarı değişir. Bu durum Ay’ın evrelerini modellemeye yardımcı olur.
Şimdi 5 Denemeyle Konuları Tara
Açık uçlu çalışmayı bitirdikten sonra ana hazırlık sayfasındaki 5 özgün denemeyle konu ve becerileri farklı soru tiplerinde tekrar et.