I. TBMM ve Ayaklanmalar Ders Notu

Hızlı Tekrar

Sınav öncesi ilk turda aşağıdaki temel bilgileri netleştir. Ardından ayrıntılı konu özetine geç.

23 Nisan 1920TBMM Ankara’da açıldı.

Güçler birliğiYasama ve yürütme yetkilerinin mecliste toplanması esas alındı.

Meclis hükûmetiBakanlar meclis içinden seçildi ve meclise karşı sorumlu oldu.

Hıyanet-i VataniyeTBMM’ye karşı faaliyetleri cezalandırmaya yönelik kanundur.

İstiklal MahkemeleriOlağanüstü şartlarda iç güvenlik ve asker kaçakları gibi sorunlarla mücadele için kuruldu.

Ayaklanmalarİstanbul Hükûmeti, işgalci destekli, eski düzen yanlısı ve yerel etkenli çeşitli isyanlar çıktı.

Düzenli orduKuvayımilliye’nin yetersizlikleri nedeniyle Batı Cephesi’nde düzenli orduya geçildi.

1921 AnayasasıEgemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu açık biçimde vurguladı.

Başlıkları olay-kavram-sonuç ilişkisiyle birlikte çalış. Sadece tarih veya isim ezberine sıkışma.

Olağanüstü koşullarda açılan kurucu nitelikli bir meclistir.
Güçler birliği ve meclis hükûmeti sistemi uygulanmıştır.
Farklı siyasi görüşler ortak bağımsızlık hedefi etrafında bir araya gelmiştir.
Padişah ve halifenin konumu başlangıçta doğrudan rejim tartışmasının merkezine alınmamıştır.

İstanbul Hükûmeti’nin fetvaları ve bazı yerel güçler TBMM otoritesine karşı çıktı.
Hıyanet-i Vataniye Kanunu hukuki mücadele araçlarından biri oldu.
Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi ve Anadolu din adamlarının karşı fetvası meşruiyet mücadelesinde önem taşıdı.
İstiklal Mahkemeleri hızlı yargılama yetkisiyle olağanüstü dönemin kurumlarından biri oldu.

Kuvayımilliye işgali yavaşlatmış ancak disiplin ve koordinasyon sorunları yaşamıştır.
Batı Cephesi’nde Yunan ilerleyişini durdurmak için düzenli ordu zorunlu hâle geldi.
Çerkez Ethem olayı düzenli orduya geçiş sürecinin önemli krizlerinden biridir.
I. İnönü Zaferi yeni ordunun ilk önemli askerî başarısıdır.

ÖSYM tipi sorularda seçenekleri ayıran küçük farkları aynı tabloda gör.

Kavram	Doğru Anlam	Karıştırma
Güçler birliği	Yasama-yürütmenin mecliste toplanması.	Güçler ayrılığı değildir.
Meclis hükûmeti	Yürütmenin meclis içinden çıkması.	Kabine sisteminin aynısı değildir.
İstiklal Mahkemesi	Olağanüstü dönem yargı kurumu.	Normal adli mahkeme değildir.
Kuvayımilliye	Düzensiz yerel direniş.	Düzenli ordu değildir.
1921 Anayasası	Millî egemenlik merkezli kısa anayasa.	1876 Kanun-ı Esasi değildir.

Son tekrar cümlesi

23 Nisan = TBMM • güçler birliği = meclis üstünlüğü • Kuvayımilliye → düzenli ordu • 1921 = millî egemenlik.

Notu bitirdikten sonra aynı konunun sorularına geç. Yanlış yaptığın başlığı yeniden bu nottan kontrol et.