8. Sınıf Demokratikleşme Çabaları Test Çöz

Cumhuriyetin ilanından sonra Türkiye’de halkın yönetime katılımı artırılmaya çalışılmış, birçok siyasi ve hukuki düzenleme yapılmıştır. Çok partili hayata geçiş denemeleri yapılmış; ancak yaşanan bazı olaylar nedeniyle bu süreç istenildiği gibi devam ettirilememiştir.

Bu bilgiye göre, aşağıdakilerden hangisi demokratikleşme sürecinin bir göstergesi değildir?

Atatürk döneminde çok partili hayata geçiş amacıyla kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kısa sürede kapatılmıştır. Parti, laiklik karşıtı bazı isyanlarla ilişkilendirilmiş, bu durum hükümetin sert önlemler almasına yol açmıştır.

Bu gelişme aşağıdakilerden hangisini gösterir?

Cumhuriyetin ilanıyla birlikte devlet yönetiminde halkın egemenliği esas alınmış, bu doğrultuda halkın yönetime doğrudan katılımını sağlayacak siyasi ve sosyal adımlar atılmıştır. Bu süreçte çok partili hayata geçiş denemeleri yapılmış ve seçimlerin düzenli aralıklarla yapılmasına önem verilmiştir.

Bu gelişmeler aşağıdakilerden hangisinin uygulamaya geçirildiğini gösterir?

Mustafa Kemal Atatürk, halkın yönetime katılmasını sağlamak amacıyla Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kurulmasına destek vermiştir. Ancak bu parti kısa sürede rejim karşıtlarının odağı hâline gelmiş ve kapatılmıştır. Bu olay halkın demokrasi kültürüyle yeni tanıştığını ve bazı olumsuzlukların yaşandığını göstermiştir.

Bu gelişme, aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaştırır?

Atatürk döneminde kadınlara çeşitli haklar verilmiştir. Önce belediye seçimlerinde (1930), sonra da milletvekili seçimlerinde (1934) seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır. Bu gelişme, Türkiye’nin demokratikleşme yolunda önemli adımlar attığını ve cinsiyet eşitliğini desteklediğini göstermektedir.

Bu bilgiye göre, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

1924 Anayasası ile egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu vurgulanmış, yasama ve yürütme yetkileri Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne verilmiştir. Bu düzenlemelerle halkın devlet yönetiminde söz sahibi olması sağlanmıştır.

Bu gelişme Atatürk’ün hangi ilkesiyle doğrudan ilişkilidir?

Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde gerçekleştirilen inkılaplarla birey hak ve özgürlüklerine dayalı bir yönetim sistemi oluşturulmaya çalışılmış, toplumun her kesiminin yönetime katılımı teşvik edilmiştir. Çok partili hayata geçiş girişimleri ve kadınlara tanınan siyasi haklar bu amaca hizmet etmiştir.

Bu bilgiye göre, Atatürk’ün hedeflerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyetin ilk yıllarında halkın yönetime katılımı için yapılan çalışmalardan biri de seçim sisteminin düzenlenmesidir. Daha önce dolaylı yapılan seçimler, Cumhuriyetin ilanından sonra doğrudan halk oylamasıyla gerçekleştirilmiştir. Bu sayede halk, temsilcilerini bizzat kendisi seçme hakkı kazanmıştır.

Bu gelişme aşağıdakilerden hangisiyle en yakından ilişkilidir?

Atatürk, halkın yönetime katılmasını sağlamak için siyasi partilerin kurulmasına önem vermiştir. Ancak Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası gibi partiler, kısa sürede halkın tepkileri ve rejim karşıtı çevrelerin etkisiyle kapatılmıştır. Buna rağmen Atatürk, halkın çok sesliliğe alışmasını istemiştir.

Bu durum, aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?

1924 Anayasası, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu açıkça ifade eden ilk anayasadır. Bu anayasa ile birlikte halkın temsilcileri aracılığıyla yönetime katılması anayasal güvence altına alınmıştır. Ayrıca laiklik ve hukukun üstünlüğü gibi temel değerlerin yerleşmesine de zemin hazırlamıştır.

Bu bilgiye göre, 1924 Anayasası aşağıdakilerden hangisini doğrudan desteklemektedir?