ÖABT Sosyal Bilgiler Deneme Sınavı Çöz

Bir tarih araştırmacısı, Osmanlı taşrasında yaşanan bir isyanı incelerken döneme ait fermanları, mahkeme kayıtlarını, kronikleri ve yabancı elçilik raporlarını karşılaştırmış; belgelerin yazılış amacını, yazarının konumunu ve içerdiği bilgilerin birbirini destekleyip desteklemediğini değerlendirmiştir.

Bu araştırmacının yaptığı işlem aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

Neolitik Çağ’da insanların tarımsal üretime başlaması, yerleşik yaşama geçişi hızlandırmış; ürün fazlası, mülkiyet anlayışı ve iş bölümünün gelişmesine zemin hazırlamıştır.

Bu bilgilere göre Neolitik Çağ’la ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Mezopotamya’da zigguratların tapınak, depo, okul ve gözlemevi işlevi görmesi; dinî yaşamın ekonomi, eğitim ve bilimsel gözlemle iç içe olduğunu göstermektedir.

Bu durum aşağıdakilerden hangisini destekler?

İlk Türk devletlerinde hükümdarın yönetme yetkisini Gök Tanrı’dan aldığı kabul edilmekle birlikte hükümdar töreye uymak ve kurultayın görüşlerini dikkate almak durumundaydı.

Bu durum aşağıdakilerden hangisini gösterir?

Orhun Yazıtları’nda Türk milletine seslenilmesi, devlet adamlarının halka karşı sorumluluklarının vurgulanması ve Çin’in siyasi-kültürel etkilerine karşı uyarılarda bulunulması dikkat çekicidir.

Bu özellikler Orhun Yazıtları’nın hangi yönünü öne çıkarır?

Hz. Muhammed’in Medine’ye hicretinden sonra farklı dinî ve toplumsal grupların hak ve sorumluluklarını düzenleyen bir sözleşme hazırlanmıştır. Bu metinle Medine’de ortak savunma, hukukî sorumluluk ve birlikte yaşama ilkeleri belirlenmiştir.

Bu gelişme aşağıdakilerden hangisine örnek gösterilebilir?

Abbasiler Dönemi’nde Beytülhikme’de Yunanca, Farsça ve Sanskritçe eserler Arapçaya çevrilmiş; matematik, tıp, astronomi ve felsefe alanlarında önemli çalışmalar yapılmıştır.

Bu durum Abbasilerle ilgili aşağıdakilerden hangisini gösterir?

Karahanlılar Dönemi’nde Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig adlı eseri, Türk devlet geleneği ile İslamî değerleri bir araya getiren siyasetname niteliği taşır.

Bu durum Karahanlılarla ilgili aşağıdakilerden hangisini destekler?

Büyük Selçuklularda ikta sistemiyle bazı devlet görevlilerine ve askerlere belirli bölgelerin vergi gelirleri tahsis edilmiş, bu yolla hem üretimin sürekliliği hem de askerî ihtiyaçların karşılanması amaçlanmıştır.

Bu sistemin aşağıdaki sonuçlardan hangisine katkı sağladığı söylenebilir?

1071 Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’da Türk beyliklerinin kurulması hızlanmış ve Anadolu’nun Türkleşme süreci güç kazanmıştır.

Bu gelişme aşağıdakilerden hangisiyle daha çok ilişkilidir?

Osmanlı Devleti’nde tımar sistemiyle dirlik sahipleri, kendilerine tahsis edilen toprakların gelirleri karşılığında belirli sayıda cebelü yetiştirmekle yükümlüydü.

Bu sistemin temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nde 1876 Kanun-i Esasi’nin ilan edilmesi ve Meclis-i Mebusan’ın açılması, yönetim anlayışında önemli bir değişimi ifade eder.

Bu değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Tanzimat Fermanı’nda can, mal ve namus güvenliği; vergi ve askerlik işlerinde düzenleme; yargılamada kanunilik gibi konulara yer verilmiştir.

Bu düzenlemelerin aşağıdaki amaçlardan hangisine yönelik olduğu söylenebilir?

Amasya Genelgesi’nde “Milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.” ifadesine yer verilmiştir.

Bu ifade aşağıdaki ilkelerden hangisine doğrudan temel oluşturur?

Misakımillî’de Türk ve Müslüman çoğunluğun yaşadığı yerlerin bölünmezliği vurgulanmış, bazı bölgeler için halkoyuna başvurulması öngörülmüş ve siyasi bağımsızlığı sınırlayacak uygulamalar reddedilmiştir.

Buna göre Misakımillî’nin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Lozan görüşmeleri öncesinde İtilaf Devletleri hem İstanbul Hükûmeti’ni hem de TBMM Hükûmeti’ni konferansa çağırmıştır. Bunun üzerine TBMM saltanatı kaldırmıştır.

Bu kararın temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile ülkedeki eğitim kurumları Millî Eğitim Bakanlığına bağlanmış, eğitimde birlik sağlanması amaçlanmıştır.

Bu düzenleme aşağıdaki alanlardan hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

Türkiye Cumhuriyeti’nde tekke ve zaviyelerin kapatılması, hukuk sisteminin laikleştirilmesi ve devlet yönetiminde dinî kurallar yerine akıl ve bilimin esas alınması hangi Atatürk ilkesiyle doğrudan ilişkilidir?

Atatürk Dönemi’nde Türkiye’nin Balkan Antantı ve Sadabat Paktı gibi bölgesel ittifaklara katılması, sınır güvenliğini ve barışı koruma amacını taşımıştır.

Bu politika aşağıdaki anlayışlardan hangisiyle en iyi açıklanır?

II. Dünya Savaşı sonrası Türkiye, Sovyet baskısını dengelemek amacıyla Batı Bloku’yla ilişkilerini güçlendirmiş; Truman Doktrini, Marshall Planı ve NATO üyeliği bu sürecin parçaları olmuştur.

Bu gelişmeler Türkiye’nin hangi dış politika yönelimini gösterir?

II. Dünya Savaşı’ndan sonra Asya ve Afrika’da birçok toplum bağımsızlık mücadelesi vermiş; sömürge yönetimlerinin çözülmesiyle yeni devletler ortaya çıkmıştır.

Bu süreç aşağıdaki kavramlardan hangisiyle adlandırılır?

Bandung Konferansı ve Bağlantısızlar Hareketi, Soğuk Savaş Dönemi’nde bazı devletlerin ABD ve SSCB liderliğindeki bloklardan bağımsız politika izleme isteğini yansıtmıştır.

Bu durum aşağıdakilerden hangisini gösterir?

Aynı büyüklükteki iki haritadan birincisinin ölçeği 1/25.000, ikincisinin ölçeği 1/500.000’dir.

Buna göre birinci harita için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Eş yükselti eğrilerinin sık geçtiği bir yamaçta kısa yatay mesafede yükselti farkı fazladır.

Bu durum aşağıdakilerden hangisini gösterir?

Türkiye’de Kuzey Anadolu Fay Hattı boyunca tarihsel ve güncel dönemde çok sayıda yıkıcı deprem meydana gelmiştir.

Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Doğu Karadeniz kıyılarında yıllık yağış miktarının fazla olmasında, nemli hava kütlelerinin kıyıya paralel uzanan dağ yamaçlarında yükselerek soğuması etkilidir.

Bu yağış tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Akdeniz Bölgesi’nde kireç taşlarının yaygın olduğu alanlarda lapya, dolin, uvala, polye ve obruk gibi yer şekilleri görülür.

Bu yer şekilleri aşağıdaki arazi türlerinden hangisine aittir?

Türkiye’de batıdan doğuya doğru genel olarak yükseltinin artması, karasallığın belirginleşmesi ve kış sıcaklıklarının düşmesi üzerinde etkili olmaktadır.

Bu durum aşağıdakilerden hangisini açıklar?

Sanayi, ulaşım, ticaret ve hizmet sektörlerinin gelişmiş olduğu alanlarda nüfus yoğunluğu genellikle fazladır. Buna karşılık engebeli, yüksek ve iklim koşulları elverişsiz alanlarda nüfus seyrektir.

Bu açıklama nüfus dağılışında aşağıdaki etmenlerden hangilerinin birlikte etkili olduğunu gösterir?

Kırsal alanlarda tarımda makineleşmenin artması, miras yoluyla tarım arazilerinin küçülmesi ve kentlerde iş imkânlarının fazla olması, Türkiye’de kırdan kente göçü hızlandırmıştır.

Bu durum aşağıdakilerden hangisine örnektir?

Güneydoğu Anadolu Projesi ile sulama imkânlarının artması, bölgede özellikle pamuk gibi su isteği fazla olan tarım ürünlerinin üretimini desteklemiştir.

Bu durum tarımsal üretimde aşağıdakilerden hangisinin önemini gösterir?

Bir sanayi tesisinin kuruluş yerinin belirlenmesinde ham maddeye yakınlık, enerji kaynakları, ulaşım, pazar, iş gücü ve sermaye gibi faktörler dikkate alınmaktadır.

Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi sanayi kuruluş yeri açısından daha uygundur?

Türkiye’de jeotermal enerji potansiyelinin özellikle Batı Anadolu’da yüksek olması, bölgede fay hatlarının ve sıcak su kaynaklarının yaygınlığıyla ilişkilidir.

Bu durum aşağıdaki enerji kaynaklarından hangisinin oluşumuyla doğrudan ilgilidir?

Bir yerleşim alanında sel riskini azaltmak için dere yataklarına yapılaşmanın sınırlandırılması, geçirimsiz yüzeylerin azaltılması ve erken uyarı sistemlerinin kurulması planlanmaktadır.

Bu uygulamalar aşağıdakilerden hangisine örnektir?

Bir siyasal yapının devlet olarak kabul edilebilmesi için insan topluluğu, ülke, egemenlik ve siyasal örgütlenme unsurlarına sahip olması gerekir.

Bu açıklamada aşağıdakilerden hangisi devletin temel unsurlarından biri değildir?

Demokratik yönetimlerde egemenliğin kaynağı millete dayanır; yöneticiler seçimle belirlenir, temel hak ve özgürlükler güvence altına alınır.

Bu açıklama aşağıdaki yönetim anlayışlarından hangisine en uygundur?

Yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin farklı organlar tarafından kullanılması, iktidarın tek elde toplanmasını önlemeyi amaçlar.

Bu ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk devleti ilkesinde idarenin tüm işlem ve eylemleri hukuka bağlıdır; bireyler temel haklarını yargı yoluyla koruyabilir ve kamu gücü keyfî biçimde kullanılamaz.

Bu açıklamaya göre hukuk devletinin temel niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

Siyasal partiler toplumdaki farklı görüşleri temsil eder, siyasal katılımı sağlar ve iktidarı elde etmek ya da etkilemek amacıyla faaliyet yürütür.

Bu bilgiye göre siyasal partilerin temel işlevlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

Yerel yönetimler, mahallî müşterek ihtiyaçları karşılamak üzere oluşturulan ve karar organları seçimle belirlenen kamu tüzel kişileridir.

Bu yapının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ülkede vatandaşların seçme ve seçilme hakkını kullanması, dilekçe vermesi, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenlemesi siyasal katılımın farklı yollarıdır.

Bu durum aşağıdakilerden hangisini gösterir?

İnsan haklarının evrenselliği ilkesi, bireyin sahip olduğu temel hakların vatandaşlık, dil, din, cinsiyet veya etnik köken gibi farklılıklara bağlı olmaksızın tanınmasını ifade eder.

Bu açıklama aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?

Sosyal bilgiler dersi; tarih, coğrafya, ekonomi, siyaset bilimi, sosyoloji, hukuk ve antropoloji gibi disiplinlerin bilgi ve yöntemlerinden yararlanarak etkin vatandaş yetiştirmeyi amaçlar.

Bu açıklama sosyal bilgilerin hangi özelliğini vurgular?

Bir öğretmen, öğrencilerinden sosyal medyada karşılaştıkları haberlerin kaynağını sorgulamalarını, görsel ve metinleri doğrulama siteleriyle kontrol etmelerini ve kişisel verilerini paylaşırken dikkatli olmalarını istemektedir.

Bu etkinlik aşağıdaki becerilerden hangisini geliştirmeye yöneliktir?

Bir toplumun geleneklerini değerlendirirken o toplumun kendi tarihî, ekonomik ve kültürel koşullarını dikkate almak; başka bir kültürün ölçütleriyle yargılayıcı sonuçlara varmaktan kaçınmak gerekir.

Bu yaklaşım aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanır?

Yazının icadı, bilginin kayıt altına alınmasını, kuşaklar arasında aktarılmasını, hukukî ve ekonomik işlemlerin düzenlenmesini kolaylaştırmıştır.

Bu durum yazının uygarlık tarihindeki hangi önemini gösterir?

Bir ailenin sınırlı gelirini ya tatile gitmek ya da çocuğunun eğitim masrafları için kullanmak zorunda kalması, ekonomik kararların seçenekler arasında tercih yapmayı gerektirdiğini göstermektedir.

Bu durum aşağıdaki ekonomik kavramlardan hangisiyle ilişkilidir?

Bir öğrenci, arkadaşının sözünü kesmeden dinlemekte, onun duygusunu anlamaya çalışmakta ve “Seni doğru anladıysam bu durum seni kaygılandırmış.” diyerek geri bildirim vermektedir.

Bu davranış aşağıdaki iletişim becerilerinden hangisine örnektir?

Bireylerin aile, okul, arkadaş grubu ve medya aracılığıyla toplumun değerlerini, normlarını ve rollerini öğrenmesi sürecine toplumsallaşma denir.

Bu sürecin temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir sosyal proje geliştirme sürecinde öğretmen adayları önce okul çevresindeki çevre kirliliği sorununu belirlemiş, paydaşlarla görüşmüş, hedef kitleyi tanımlamış, uygulanabilir amaçlar yazmış ve değerlendirme ölçütleri oluşturmuştur.

Bu süreçte ilk aşamada yapılan işlem aşağıdakilerden hangisidir?