AYT Edebiyat Genel Tekrar Testi 3 Çöz

Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki romanlar, toplumsal yapıyı, değişen değerleri ve Anadolu insanını konu edinmiştir. Bu dönem yazarları, inkılapların etkisiyle doğu-batı çatışmasına, gelenek-modernlik ayrımına sıkça yer vermiştir. Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban adlı romanında Anadolu halkıyla aydın arasındaki uçurumu, savaş sonrası sosyal çöküşle birlikte gözler önüne serer.

Buna göre Yakup Kadri’nin Yaban romanında aşağıdakilerden hangisi ağır basar?

Tevfik Fikret, Servet-i Fünun topluluğunun önder şairidir. Şiirlerinde önce bireysel duyguları işlerken zamanla sosyal meseleleri ön plana çıkarmıştır. Tarih-i Kadim, Sis, Balıkçılar gibi şiirlerinde halkın sorunlarına eğilmiş, düzeni eleştirmiştir. “Sanat için sanat” anlayışından uzaklaşarak “toplum için sanat” anlayışını benimsemiştir.

Aşağıdakilerden hangisi bu değişim sürecine örnek verilemez?

Tanzimat Dönemi romanlarında, çoğunlukla iyi-kötü çatışması, yanlış Batılılaşma ve görücü usulüyle evlilik gibi temalar işlenmiştir. Bu romanlar teknik yönden zayıf olsalar da toplumsal mesaj verme amacı güderler. Yazar sık sık araya girerek okuyucuya doğrudan seslenir.

Buna göre aşağıdaki eserlerden hangisi Tanzimat romanlarının özelliklerini doğrudan yansıtmaz?

Modernist romanlar, geleneksel roman anlayışının aksine olay örgüsünü ikinci plana iter. Anlatımda iç monolog, bilinç akışı gibi teknikler kullanılır. Roman karakterleri çoğunlukla yalnız, toplumla uyumsuz bireylerdir. Olaylardan çok içsel çatışmalar ve zaman algısı işlenir.

Aşağıdaki eserlerden hangisi bu anlayışa uygundur?

“İkinci Yeni” şiir anlayışı, anlamca kapalılığı ve soyut imgeleriyle dikkat çeker. Günlük dil yerine alışılmadık bağdaştırmalarla dolu özgün bir söylem benimser. Toplumcu mesajlardan uzak duran bu şairler, bireysel ve sezgisel yönleri ön planda tutar. Edip Cansever, Turgut Uyar, Cemal Süreya gibi isimler bu anlayışın önemli temsilcilerindendir.

Bu özelliklere uymayan bir şair aşağıdakilerden hangisidir?

Destanlar, toplumların ortak hafızasında yer alan kahramanlık olaylarını anlatır. Sözlü döneme aittirler ve zamanla yazıya geçirilmiştir. Anonimdirler, olağanüstü olaylar barındırır ve toplumun değerlerini yansıtır.

Aşağıdakilerden hangisi bir destanın özelliği olamaz?

Şinasi, Türk edebiyatında birçok ilke imza atmış bir isimdir. İlk özel gazeteyi çıkarmış, ilk tiyatro eserini yazmış ve dilin sadeleşmesini savunmuştur. “Şair Evlenmesi” onun Batılı anlamda kaleme alınmış ilk tiyatro eseri kabul edilir.

Aşağıdakilerden hangisi Şinasi'nin öncülük ettiği bir alan değildir?

Divan şiiri, mazmunlar ve kalıplaşmış imgelerle örülmüştür. Bu nedenle aşk, sevgili, doğa gibi temalar benzer biçimlerde işlenir. Ancak bazı şairler bu kalıplar içinde özgün söyleyişler geliştirmiştir. Özellikle Nedim, şiirlerinde hayatın güzelliklerine, eğlenceye, aşk ve zevke yönelerek divan şiirine canlılık katmıştır.

Nedim'in divan şiirindeki yeniliği hangi anlayışla örtüşmektedir?

Nazım Hikmet, serbest ölçüyle şiir yazan ilk Türk şairlerinden biridir. Toplumcu gerçekçi çizgide yazan sanatçı, işçi sınıfının sömürüsünü, özgürlük, eşitlik ve adalet arayışını dile getirmiştir. Şiirlerinde sade bir dil ve ritmik anlatım vardır.

Aşağıdaki özelliklerden hangisi Nazım Hikmet’in şiirinde görülmez?

Ahmet Muhip Dıranas, şiirlerinde bireysel temaları işlerken sanatlı, biçimsel yönü güçlü dizeler kurar. Hem hece ölçüsünü hem serbest ölçüyü dener. “Fahriye Abla” adlı şiiriyle ün kazanmıştır. Saf (öz) şiirin önemli isimlerindendir.

Aşağıdakilerden hangisi bu anlayışın dışında kalan bir sanatçıdır?